پژوهشگران استرالیایی با بررسی مفهوم «ماتریس شیر» دریافتند که ساختار طبیعی شیر میتواند نحوه استفاده بدن از مواد مغذی را تغییر دهد و مزایایی فراتر از مواد مندرج روی برچسب تغذیهای ایجاد کند. مصرف منظم شیر با کاهش ۴۳ درصدی خطر شکستگی استخوان مرتبط است و این در حالی است که نوشیدنیهای گیاهی غنیشده نمیتوانند ساختار هماهنگ شیر طبیعی را به طور کامل بازسازی کنند.
به گزارش تغذیه، در سالهای اخیر، نوشیدنیهای گیاهی مانند شیر جو دوسر، شیر بادام و شیر سویا با افزودن کلسیم، ویتامین D و سایر مواد مغذی تلاش کردهاند از نظر ترکیب غذایی شبیه شیر گاو شوند. با این حال، پژوهشگران استرالیایی معتقدند این شباهت روی برچسب مواد غذایی، تمام داستان را نشان نمیدهد و ساختار طبیعی شیر باعث میشود مواد مغذی آن به شکلی هماهنگ با یکدیگر عمل کنند.
ماتریس شیر؛ چرا ساختار طبیعی مهم است؟
پشت این مقایسه، مفهومی علمی به نام ماتریس شیر قرار دارد. این اصطلاح به ساختار طبیعیای اشاره میکند که چربیها، پروتئینها، مواد معدنی و بیش از ۱۰۰ ترکیب فعال موجود در شیر را در کنار هم نگه میدارد. پروفسور Therese O’Sullivan از دانشگاه Edith Cowan University در غرب استرالیا که هدایت این پژوهش را بر عهده داشت، گفت: «شیر یک بسته طبیعی از مواد مغذی ارائه میدهد که با یکدیگر همکاری میکنند.» این ساختار طبیعی بر سرعت افزایش قند خون پس از نوشیدن شیر، نحوه تأثیر چربی شیر بر کلسترول و نوع میکروبهایی که در روده رشد میکنند، تأثیر میگذارد.
سلامت استخوانها؛ مهمترین مزیت شیر
یکی از واضحترین مزایای شیر نسبت به بسیاری از جایگزینهای گیاهی، تأثیر آن بر سلامت اسکلت بدن است. این بررسی نشان میدهد مصرف روزانه یک تا دو فنجان شیر ممکن است خطر شکستگی استخوان را تا ۴۳ درصد کاهش دهد. مکملهای کلسیم که سالها به عنوان جایگزینی برای محصولات لبنی استفاده شدهاند، چنین محافظت پایداری ایجاد نکردهاند و برخی تحقیقات حتی مصرف دوزهای بالای مکمل کلسیم را با افزایش خطر مشکلات قلبی در زنان سالمند مرتبط دانستهاند.
فواید شیر فراتر از استخوان؛ از میکروبیوم روده تا تنظیم قند خون
پژوهشگران معتقدند ساختار طبیعی شیر میتواند به تنظیم قند خون پس از غذا کمک کند و مسیر حرکت کلسترول را به سمت وضعیت مطلوبتر تغییر دهد. شیر همچنین میتواند غذای مناسبی برای میکروبیوم روده باشد و ترکیبات موجود در محصولات لبنی به نظر میرسد رشد برخی باکتریهای مفید را تقویت میکنند. چربی شیر نیز زمانی که در ساختار طبیعی خود قرار دارد، مانند همان چربی در حالت پردازششده، خطر بیماری قلبی را افزایش نمیدهد.
نوشیدنیهای گیاهی چه چیزهایی را از دست میدهند؟
بیشتر شیرهای گیاهی به طور طبیعی همان مجموعه مواد مغذی شیر گاو را ندارند و حتی با افزودن مواد مغذی، بدن همیشه این مواد افزودنی را به همان شکل مواد مغذی طبیعی جذب نمیکند. برخی نوشیدنیهای گیاهی همچنین برای بهبود طعم و بافت، حاوی شکر افزوده، روغن و مواد غلیظکننده هستند. یک مطالعه غذایی در استرالیا نشان داد بیشتر نوشیدنیهای گیاهی موجود در بازار این کشور، مواد مغذی مهمی مانند ید و ویتامین B12 را غنیسازی نکردهاند.
- مزایای کلیدی شیر طبیعی: کاهش ۴۳ درصدی خطر شکستگی استخوان، تنظیم قند خون، بهبود میکروبیوم روده، جذب بهتر کلسیم
- مواد مغذی در معرض کمبود با حذف لبنیات: پروتئین، کلسیم، ید و ویتامین B12
- خطرات حذف شیر در کودکان: راشیتیسم، گواتر، اسکوروی و سوءتغذیه
اهمیت شیر برای کودکان و هشدار درباره کمبود مواد مغذی
دکتر Analise Nicholl که در این بررسی همکاری داشته است، هشدار میدهد حذف لبنیات بدون برنامهریزی دقیق میتواند در سالهای رشد، باعث ایجاد کمبودهای واقعی غذایی شود. کمبود پروتئین، کلسیم، ید و ویتامین B12 میتواند کودکان را در معرض بیماریهایی قرار دهد که بسیاری آنها را مربوط به دورههای گذشته میدانند، از جمله راشیتیسم، گواتر، اسکوروی و سوءتغذیهای که رشد را مختل میکند.
غذاهای کامل بهتر از مواد مغذی جداشده هستند
جمعبندی این بررسی به یک نتیجه ساده میرسد: غذای کامل معمولاً بهتر از اجزای جداشده آن عمل میکند. نویسندگان پژوهش به جای تمرکز بر یک ماده مغذی خاص، از رویکرد «غذا در اولویت» حمایت میکنند؛ رویکردی که مصرف مواد غذایی کامل را نسبت به مکملها و جایگزینهای فرآوریشده مهمتر میداند. این مطالعه در مجله Critical Reviews in Food Science and Nutrition منتشر شده است.
Leave a Reply